Soru: 2001 yılında da Müşteri ilişkileri yönetimi otomasyonu yatırımlarımızı tamamlayacağız. Yıllardır zaten müşteri odaklı çalışıyoruz. Sektörümüzde bu konudaki standartları biz oluşturduk. Ancak hala websitemizi yaptırmadık. Seçim yaparken nelere dikkat etmemiz gerekir?


2001 yılında hala bir websitesi olmayan bir şirketin müşteri odaklı olduğuna inanmak çok zor. Belki de çok mükemmeliyetçi olduğunuz için bir türlü karar veremediniz. Elinizi çabuk tutmanızı tavsiye ederim.

Website’si hazırlarken dikkat edilecek 2 kategori detay var. Birinci kategori kısaca “ziyaretçiler kaybolmadan, dolaşıp, aradıklarını bulabiliyorlar mı?” sorusu ile ilgili detaylardır. İkinci kategori de kısaca “bir gelen, bir daha gelir mi?” sorusu ile ilgili detaylardır. Birinci kategori iyi bir “tasarımcı” tarafından tasarlanmak ve iyi bir “mühendis” tarafından programlanmayı gerektirir. Ancak ikinci kategori için iyi bir “pazarlamacı”ya ihtiyacınız var. Bu kategoride başarılı olmanın şartı, ilişki kurma ve geliştirme becerisidir. Bunun için gerekli ortamı ve araçları geliştirmeli, buna paralel olarak de ziyaretçilerinize tanıtmalısınız.

Sitenizin içeriğinde yer verdiğiniz her şey bu siteyi gezenlerin hakkında konuşabileceği ilginçlikte olmalıdır. Kendinizden bahsederken kullandığınız üslup bile çok önemlidir. Websitesi kimin okuyacağını bilmeden yazdığınız bir faaliyet raporu veya katalog değildir. Tam tersine okuyan herkesi bir şekilde tanıyacağınız, anında tepkilerini alacağınız bir mecradır. Farklı okuyuculara farklı içerikler sunmanız gerekir. O açıdan bu “inşaatta” çalışacak mimar ve mühendislerden ziyade ziyaretçilerin bakış açısını getirecek olan pazarlamacıların hazırlayacağı konsept daha önem kazanmakta.

Sadece İstanbul’da websitenizi yaptırabileceğiniz 700 kuruluş var. Buralarda çalışan gençlerin herbiri iyi birer tasarımcı veya programcı. En zayıf yanları da müşteriyi kendileri gibi zannetmeleri ve güncel olana düşkünlükleri. Websitenizin konseptini internet üzerinden pazarlama konusunda uzman kuruluşlar veya reklam şirketiniz ile birlikte belirledikten sonra uzman bir tasarım gurubuna anlatarak işe başlamanız sonucu çok değiştirecektir.

Bu uzmanların seçerken sitenizin ne sıklıkta revizyona uğrayacağını düşünmelisiniz. Buna cevap vermek kolay değildir. Ne sıklıkta ambalaj değiştirmek zorunda olduğunuzu düşünün o süreyi 10’a bölün. Yani; sektörünüzde ambalaj yenileme süresi 5 yıl ise websitesi yenileme süresi 6 ay olacaktır. Bu kadar kısa sürelerde websitesi yenileyecekseniz, sürekliliği sağlamak adına daha kurumsal bir tercih yapmalısınız. Eğer 2-3 senede bir yenileyecekseniz (çok nadirdir) iyi referansı olan herhangi birine yaptırabilirsiniz.

Soru: Krizden dolayı masrafları kısıyoruz. 2001 yılı ufalma yılı. Bu çerçevede şirketimizde bazı profesyonellerin işine son vereceğiz ve onların görevlerini Aileden gençler üstlenecek. Bizim açımızdan çok daha ekonomik olacağına inanıyoruz.


Aile fertleri “maaş” bazında “profesyonel”lerden düşük maliyetlidir. Ancak toplam maliyet aksini gösterir.

Bir profesyonelin yerine Aile’den birini tercih ettiğiniz zaman uzmanlığından emin olmanız gerekir. Yakınlık uzmanlığın yerini tutmaz. İki eşdeğer uzmandan birisini seçerken Aile bağlarını ön plana alabilirsiniz ancak sadece maliyet kaygısı ile bu tercihi yapmanız uzun vadede çok zararlıdır.

Mesleği tutsa dahi Aile ferdinin uzmanlık seviyesini hissiyattan uzak değerlendirmek genellikle çok zordur. Aile dışından kişilere de bu şartlarda güvenemezsiniz. Bir Aile ferdi, belki de amirleri olacak bir kişi hakkında objektif değerlendirme yapmalarını bekleyemezsiniz.

Üst yönetim kadrosu Aile fertleri ile dolu bir şirkette yönetici yetişmez, yetişen de kaçar. Bu da uzun vadede orta kademe yönetici kalitesinin düşmesine yol açar. Yükselme hırsı olmayan veya başka yerde iş bulamayanlar kalır, hırslı yönetici adaylarını kaybedersiniz.

Bir Aile ferdini işe alma kararından daha zoru bir profesyonelin yerine bir Aile ferdi almaktır. Bu kararı kolaylaştırmak için bir hatırlatma yapayım. Bir profesyoneli işten çıkarmak, patronlar için en zor iştir. Profesyonelleri işten çıkarırken zorlanan patronlara Aile fertlerini nasıl işten çıkaracaklarını bir an durup düşünmelerini tavsiye ederim.

Soru: Şirketimizde kurumsallaşma alanında çok adımlar attık. Bizler artık icraatta görev almıyoruz. Ancak ayrılan Aile fertleri yerine aradığımız kalitede profesyonel bulamıyoruz. Ailenin gençleri çok daha gözümüzü doyuruyor. Kurumsallaşmaya bu kadar emek ve vakit ayırdıktan sonra yine Aileden kişileri yönetime almak bizi korkutuyor.


Aile şirketlerinin kurumsallaşması çok zordur. Aile fertlerinin yerine profesyonel aramak da bu zorlukların başında gelir. Şirketinizin bir kültürü vardır. Bu kültürün ana yapı taşları da ailenizin değerleridir. Görev tanımlamaları net değil ise doğal olarak bir Aile ferdinin yerini ancak başka bir Aile ferdi doldurur. Çünkü “o” kişide aradığınız “hasletler” ve “değerler” Aileden birisinde “genetik” olarak bulunmaktadır. Bilhassa küçük Aile şirketlerinde bu “uyum” konusu çok önemsendiğinden kendi kendini doğrulayan bir tez haline gelir.

Siz teorik olarak aradığınız kişinin “ kendi işi gibi işine sarılmasını” beklersiniz. Aile fertleri işinizin Aileniz için ne ifade ettiğini çok iyi bilirler ve doğal olarak işe tam sizin istediğiniz gibi “sarılırlar”. “İş”te başarısızlığın Aile içinde yaratacağı sorunları da iyi bildikleri için, Ailenin varlıklarını ve onun yanında “saadetini” korumak için canla başla “işe sarılırlar”. Tanımadığınız bir kişiden ilk görüşmede bu bağlılığı beklerseniz, çok yanılırsınız.

Aile fertleri, Aile değerlerini çok iyi bilirler ve Aile işinde de bunları yaşatmak için gayret ederler. Genellikle bu değerlerin başında iyi ilişkiler kurmak ve geliştirmek gelir. Bilhassa müşteriler ile iyi ilişki kurmak ve kurulmuş ilişkileri korumak önemlidir. Müşteriler de zamanla Aileden birisiyle iş yapmayı tercih eder hale gelirler. Aile ferdinin Ailenin adını ve şanını korumak için geçmiş ilişkilere değer vereceğini düşünen müşteri için bu çok önemli olur. O zaman da “Aile dışından” bulacağınız kişinin “müşteriye rağmen” başarılı olmasını bekleyemezsiniz. Ayrıca Aile fertleri “maaş” bazında çok ekonomik şartlarda çalışırlar. Aradığınız profesyoneli bulsanız dahi onun isteklerini maddi olarak karşılamanız zor olabilir. Bu yüzden çalışanları şirkete ortak etmek şarttır. Halka açılmadan bunu başarmak da mümkün değildir.