Borçlunun elindeki bazı varlıkları (arsa, ofis ve diğer işletme harici gayrı menkullerini) borcu karşılığında alacaklılara devretmesi işlemidir. Değer tespiti en önemli sorundur. Borçlu aldığı günkü fiyat üzerine alacaklıya ödediği faiz oranını da bindirerek bir değerlendirme yapar. Alacaklı da hurda değerine yakın bir değerden başlar Sonunda anlaşır, faturayı kesersiniz. Borcunuz düşer faiz yükünüz azalır.

Genelikle mal canın yongasıdır düsturu ile büyümüş bir millet olarak malımıza düşkünüzdür. Satsak zorunda kalsak bile ilk fırsatta geri almak isteriz. Alacaklı kişi değil de kurum ise “opsiyon” anlaşması yapabiliriz. İlk satın alma hakkı veren bir opsiyon bilhassa ailenizi mutlu eder. Malınız geçici olarak başkasının bilançosuna transfer olmuştur, elbette bir gün bu sıkıntılar geçecek ve malınızı geri alacaksınızdır.

Alacaklı banka ise; çok düşük bir ihtimalle bu varlığı elinde tutacaktır. Satmaya kalktığında da malın değerini en iyi bilen kişi olarak sizin en iyi fiyatı vereceğinizi düşünürek size “geri alma taahhüdü” imzalatmaya çalışacaklardır. Sıkıntı gerçekten büyük ise bu taahhüdü vermenin hiç bir mahzuru yoktur.

Vergisel açıdan dikkatli olmak gereken 2 nokta vardır. Borçlu şirket fatura ile malı devrettiğinde doğal olarak KDV oluşur. İndirecek KDV’si de var ise sorun yoktur. Mahsup eder. Ancak indirecek KDV yok ise banka nezdinde silinen borç %18 oranında Maliye’ye borç haline dönüşür. Bu borcun hem faizi yüksektir hem de gider yazılamadığı için vergi sorunu katlanarak büyür. Devredilen mal tapulu ise, alım satım vergileri oluşur. Borçlunun bunu ödeyecek gücü nadiren olur. Alacaklının alacağını gayrımenkul olarak bile kurtarmak için tüm vergileri karşılaması gerekebilir.

Ekonomi genel olarak “iyi” durumda ve problem şirkete özel ise, borç erteleme ile yetinilir. Ekonomi “durgunluk” içindeyse borç erteleme dışındaki metod ve araçlar ağırlık kazanır. Borç/Varlık takası, Borç/Sermaye takası, Borç/Borç takası en sık kullanılan araçlardır. Hangisinin kullanılacağına “ortam” karar verir. Sermaye piyasalarının gelişmediği durumlarda Borç/Sermaye, Borç/Borç takasları zor olacaktır. Burada alacaklıların “görüşü” ağırlık kazanır. Alacaklıların şirkete ortak olma fikrine yatkın olması için Borsa’nın mevcut veya yakın gelecekte bu tür şirketleri yüksek değerleme ihtimali olduğunu görebilmeleri gerekir. Bugünkü gibi Borsa belirsizliklerle dolu ve aşağı gitme baskısı ile salınıyorsa, hisse alma motivasyonu çok düşük olur.

Yeniden yapılandırma genellikle şirketin (veya ülkelerin) gelirleri ve nakit akımı ile “borç servisi” yapma kapasitesini kaybetmesiyle gündeme gelir. Raydan çıkan treni rayına oturtmak kadar basit durumlar için değil de, sektörel veya yöresel sıkıntılardan veya felaketlerden sonra önem kazanır. Borcun kısa sürede ödenmesini engelleyecek ciddi bir yükün oluşmuş olması gerekir. Yeniden Yapılandırma; borcun yapısını değiştirerek, borcu ödenebilecek seviyeye (tutar, vade ve faiz olarak) getirmek için yapılan komple bir çalışmadır. Borcu ertelemek paketin bir parçası olabilir.

Ciddi bir trafik kazasından veya başka bir felaketten sonra şuurunu kaybederek bitkisel hayata girmiş bir kişinin kaderi kadar kapsamlı ele alınmalıdır. İlaç tedavisi sonuç verir mi? Ameliyat çare midir? Yoksa ötanazi en doğru karar mıdır? Kolay bir soru değil! Karar vermek için bilinen tüm testleri yapmak gerekir. Kıstas; hasta yaşadığı takdirde çevresine ve kendine faydalı mı olacaktır yoksa sürekli bir yük ve problem olacaktır?

Bu örneği şirketlere uyarlarsak; testler problemin nedenlerini analiz etmek ve bu analizin sonuçlarına göre orta-uzun vadeli bir iş planı hazırlamak demektir. Bu plan alacaklılarca çeşitli olası senaryolara göre ele alınır. İyimser ve kötümser yaklaşımlar sonunda oluşan sonuçlara göre “tedavi” şekline karar verilir.

Hastayı yaşama döndürmekle neyi amaçlıyoruz?

Kurumsal yeniden yapılandırmanın amacı da değer yaratan şirketleri kurtarmak olmalıdır, kişileri veya çürük şirketleri değil!